Trang chủ >  Kiến thức côn trùng
GIÁN (Blattoptera) VÀ CÁCH PHÒNG CHỐNG





1. Đặc điểm hình thái

   Gián là loại côn trùng có cơ thể dẹt hướng lưng bụng, thông thường có đôi cánh ôm kín lưng. Kích thước cơ thể dài từ 2 - 3mm đến 80mm. Thân thể màu nâu sáng hoặc đen. Đa số các loài gián ít khi bay nhưng chúng bò rất nhanh.

   Cơ thể gián nhà gồm ba phần: đầu, ngực và bụng. Phần phụ miệng kiểu nghiền. Trên ngực có 3 đôi chân, thuộc kiểu chân bò nên mảnh, dài, gồm 5 đốt: đốt háng, đốt chuyển, đốt đùi, đốt ống và đốt bàn.

   Hai đôi cánh dài bằng nhau, có nhiều gân màu nâu thẫm đặc trưng, xếp chéo trên lưng con vật. Đôi cánh trước dày và sẫm màu hơn, phủ ở trên. Đôi cánh sau mỏng như lụa, ở phía dưới.  

   Cả gián đực lẫn gián cái phía trên hậu môn đều có một phần phụ đuôi phân đốt (cercus). Riêng gián đực còn có thêm một đôi gai giao phối không phân đốt (stili).

   Những loài gián nhà thường gặp là:

1.1. Gián Mỹ (Periplaneta americana Linnaeus, 1758)

   Cơ thể dài 35 - 40mm, có màu cánh dán đậm hoặc nhặt hơn; đẻ trứng thành ổ, có 16 trứng, xếp thành hàng hai dài từ 8 - 10mm. Gián Mỹ phân bố khắp thế giới.

 

Gián Mỹ Periplaneta americana

   Chúng thích nhiệt độ ấm khoảng 29C và không chịu đựng được nhiệt độ lạnh. Trong khu dân cư, những con gián sống trong tầng hầm và cống rãnh, không gian hẹp, các vết nứt và khe kẻ sân và nền nhà và có thể di chuyển ngoài trời vào sân trong thời tiết ấm. Gián bò nhanh tốc độ 5,4 km/h; trung bình 3,4 km/h.  Nó đặc biệt thích các loại thực phẩm lên men.

1.2. Gián Đức(Blattella germanica Linnaeus, 1767)

    Cơ thể dài 10 - 15mm và có màu nâu vàng sáng. 


Các giai đoạn sống của gián Đức Blattella germanica

   Gián cái thường mang ổ trứng cho tới khi gần nở thành gián con; ổ trứng có màu sáng, dài 7 - 9mm và có 40 trứng. Gián Đức thích sinh sống nơi cao ráo, trong các kho tạp hóa, trên tàu bè, chạn, tủ.

1.3. Gián Úc(Periplaneta australasiae Fabricus, 1775)

   Gián Úc được gặp  chủ yếu ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới. Gián Úc cùng giống loài gián Mỹ, nhưng cơ thể nhỏ hơn (dài 31 -37mm) và mầu sắc đen hơn.

a

b

Gián Úc Periplanetaaustralasiae: a- con đực,  b- con cái


   Loài gián này có 2 sọc vàng nhạt từ 2 bên ngốc cánh kéo xuống 1/3 chiều dài của cánh trước. Một ổ trứng của gián úc có 22 - 24 trứng.

1.4. Gián Phương đông (Blatta orientalis L.)

   Gián Phương đông thường gặp ở các vùng khí hậu mát mẻ.


Gián phương đông Blatta oriental

a, c: con  cái; b, e: con đực;   d: thiếu trùng.

   Đây là loài gián có kích thước cơ thể nhỏ (dài 20 - 27mm) có màu thẫm đen, cơ thể hơi hình cầu. Con cái khác con đực một số đặc điểm như cánh  thiếu nhưng có 2 chùy vết tích của cánh rất ngắn nằm ngay sau đầu; cơ thể rộng hơn con đực. Con đực có cánh dài, phủ phần chình thân, màu nâu, thân mãnh hẹp. Con đực già có khả năng bay rất ngắn(khoảng 2-3m). Con cái gián Phương đông rất dễ nhầm với gián gỗ (gián Florida).Trứng xếp thành hàng 10 - 12mm và có 16 - 18 trứng.   

1.5. Gián nâu Supella longipalpa  Fabricius, 1798

   Gián có băng vàng, nâu loài gián có băng vàng, nâu xuất hiện ở hầu hết các khu dân cư trên toàn thế giới. Cơ thể dài từ 10-14 mm và có băng ngang màu vàng nâu. Ổ trứng xếp thành hàng dài 4-5mm và có 16 trứng. 


Gián nâu  (Supella longipalpa)

 

2. Đặc điểm sinh học, sinh thái

   Gián phát triển qua 3 giai đoạn. Trứng - Thiếu trùng - Trưởng thành. Gián cái đẻ trứng kết dính thành ổ có hình quả đậu gọi là ootheca. Một số loài, như gián Đức mang trứng phía sau lưng. Đa số các loài gián khác đẻ trứng sau một hoặc hai ngày. Ootheca rất đặc trưng cho từng loài, sử dụng để phân biệt các loài.Tuỳ loài, tuỳ điều kiện nhiệt độ và độ ẩm, trứng gián có thể nở sau 1 đến 3 tháng.

   Gián con hay thiếu trùng, thường không có cánh và kích thước chỉ dài vài mm; khi mới nở có màu trắng và đen dần sau vài giờ. Gián con lớn lên bằng cách lột xác. Gián con phát triển và trở thành gián trưởng thành sau vài tháng đến hơn một năm tùy thuộc vào từng loài. Gián trưởng thành có thể có hoặc không có cánh.

   Gián thuộc loại ăn tạp và phàm ăn, chúng ăn tất cả các loại thức ăn mà con người sử dụng. Nhưng chúng rất thích chất bột đường. Chúng nhấm sữa, bơ, bánh ngọt, bột đường và sô - cô - la ngọt v.v… ăn cả xác lột của chúng, gián chết, máu khô, máu tươi, phân, nhấm cả móng chân, móng tay trẻ em, người ngủ hoặc người ốm.

   Gián có nguồn gốc ở vùng nhiệt đới, tuy nhiên ở vùng ôn đới chúng sống trong nhà, nơi ấm áp, ẩm thấp và có thức ăn thích hợp.

   Gián là động vật ăn chất thải rất mất vệ sinh ở các khu dân cư. Con gián nhà được coi là loài gây hại ở hầu hết các căn nhà của chúng ta vì chúng có tập tính bẩn thỉu và mùi hôi khó chịu. Ban đêm chúng tìm thức ăn trong bếp, trong chân nơi thùng rác, cống rãnh thoát nước.


Thu thập gián từ cống 


   Các loài gián nhà như gián Đức, gián Mỹ, rất thích sống và phát triển trong các tủ, rương, thùng đựng quần áo cũ bằng gỗ hay bằng giấy carton; đặc biệt những dụng cụ đó đã cũ và không kín.

   Gián thường sống thành bầy đàn. Chúng thường hoạt động về đêm. Ban ngày ẩn náu ở chỗ tối như hang, hốc, kẽ tường, kẽ cửa, hố ga, cống rãnh thoát nước v.v... Ban đêm ra hoạt động kiếm ăn.

   Có một số loài gián có thể di cư thành đàn do sự phát triển đông đúc. Chúng di cư đến địa điểm mới bằng cách bò hay bay. Gián có thể được đưa đi xa bằng các phương tiện như máy bay, tàu biển và các loại xe cộ khác.

 

3. Vai trò gây bệnh, gây hại

   Gián là vật gây hại quan trọng vì chúng nhiễm bẩn và huỷ hoại thức ăn, gặm nhấm vải vóc, gáy sách. Các chất tiết, mửa từ miệng gián và các tuyến trên cơ thể có mùi đọng lại rất lâu và rất khó chịu ở những nơi chúng đi qua.

   Các sinh vật gây bệnh như bacteria, đơn bào, và virus có thể tìm thấy trên cơ thể gián. Các dạng khác nhau của chất gây viêm dạ dày (chất độc hại, bệnh lỵ, ỉa chảy và các bệnh khác) xuất hiện các bệnh chủ yêu do gian Đức lan truyền. Các sinh vật gây bệnh đó mang trên chân và trên thân thể gián và chứa đựng trong thực phẩm và dụng cụ gia đình như thức ăn gián. Phân và da của gián cũng có thể chứa một số chất gây dị ứng làm nhiều người bị dị ứng như mụn nhọt trên da,chảy nước mắt, sổ mũi, nghẹt mũi và hen suyễn.

   Gián không phải là vật gây bệnh, nhưng cũng như ruồi nhà, chúng có thể giữ và phát tán mầm bệnh. Chúng có thể là vật mang mầm bệnh đường ruột, phong, dịch hạch, thương hàn, virus như bệnh bại liệt, trứng giun sán. Một nghiên cứu của Fakoorziba, MR và cộng sự tại Nhật Bản (2010)đã cho thấy gián Mỹ (Periplaneta americana) và gián Đức (Blattella germanica) là vectơ tiềm năng của các vi khuẩn gây bệnh được tìm thấy trong nhiễm khuẩn bệnh viện. Ít nhất 25 loài khác nhau mang vi khuẩn y tế quan trọng được phân lập và xác định.

 

4. Biện pháp phòng chống

   Gián là loài sinh sản nhanh chóng và rất dễ sinh trưởng trong các môi trường ẩm ướt, không sạch sẽ. Chính vì vậy, một trong các biện pháp để phòng chống gián là giữ môi trường sống luôn khô ráo, sạch sẽ, đồ ăn luôn được đóng gói cẩn thận, tránh rơi vãi, bay mùi ra không gian. Không nên tích trữ các vật dụng không cần thiết có thể làm chỗ trú ẩn cho gián.

   Vì gián rất thường hay theo các đường cống rãnh, đường nước thải vào nhà nên nhiều khi chúng ta giữ môi trường sống sạch sẽ, trong nhà vẫn có sự xuất hiện của gián, vậy nên các biện pháp quan trọng để diệt trừ gián là phun thuốc và đặt bả gián.

Trích tài liệu " Viện Sốt rét - Kí sinh trùng - Côn trùng Trung Ương "

Pestcom! 



TỔNG ĐÀI HỖ TRỢ

Điện thoại 03333.88884 - 03333.88885

Skype:

Zalo: 03333.88884 - 03333.88885

Viber: 03333.88884 - 03333.88885

Email: tranchicuongnihe@gmail.com

Perstar 500 EC PERSTAR 500EC có hoạt chấtchính là Permethrin 500g/L ; là sản phẩm chuyện dụng diệt ruồi, muỗi, ...

Tính giá dịch vụ
 diệt côn trùng

Bạn muốn diệt con gì?

Muỗi Kiến Gián Mối Khác

Nhà bạn có trẻ nhỏ/ người già/ bệnh ?

Nhà bạn là nhà mặt đất

Diện tích sàn

Số tầng


(VNĐ)

Nhà bạn là chung cư

Diện tích sàn


(VNĐ)

Kiến thức côn trùng Kiểm soát dịch bệnh Tra cứu thuốc bảo vệ thực vật